کوههایی از بطریهای پلاستیکی دور ریخته شده، از طریق فرآیندهای بازیافت پیشرفته، دستخوش یک تحول قابل توجه میشوند و به عنوان مواد بازیافتی با کیفیت بالا ظاهر میشوند که آماده خدمت به نیازهای روزانه ما هستند. این یک داستان علمی تخیلی نیست، بلکه واقعیت بازیافت پرکهای بطری PET است، جایی که فرآیند شستشو نقش مهمی در تعیین کیفیت و ارزش محصول نهایی دارد.
بطریهای PET (پلی اتیلن ترفتالات)، که به دلیل سبک وزن، دوام و قابلیت بازیافت، به طور گسترده در بستهبندی نوشیدنیها و مواد غذایی استفاده میشوند، هنگام دور ریختن، چالشهای زیستمحیطی قابل توجهی را ایجاد میکنند. فرآیندهای بازیافت مؤثر میتوانند این بطریها را به پرکهای PET با کیفیت بالا تبدیل کنند که برای تولید محصولات جدید مناسب هستند و یک اقتصاد چرخشی پایدار ایجاد میکنند.
سفر بازیافت شامل مراحل حیاتی متعددی است که هر کدام بر کیفیت محصول نهایی تأثیر میگذارند:
جمعآوری و مرتبسازی: این فرآیند با جمعآوری بطریهای PET از منابع مختلف از جمله خانوارها، مشاغل و مراکز بازیافت آغاز میشود. مرتبسازی دقیق به دنبال آن انجام میشود و مواد بر اساس نوع، رنگ و کیفیت جدا میشوند تا از یکنواختی خوراک اطمینان حاصل شود.
حذف آلایندهها: بطریهای جمعآوری شده معمولاً حاوی مواد غیر PET مانند درپوش و برچسب هستند. این آلایندهها باید به طور کامل از طریق مرتبسازی دستی یا تکنیکهای خودکار مانند طبقهبندی هوا و جداسازی چگالی حذف شوند.
کاهش اندازه: بطریهای مرتب شده به پرکهای کوچکتر خرد میشوند تا فرآیندهای تمیز کردن بعدی تسهیل شده و راندمان بهبود یابد.
شستشوی هسته: مهمترین مرحلهای که در آن پرکها از آلایندههای سطحی از جمله خاک، چربی و چسب پاک میشوند. هر دو روش شستشوی سرد و گرم به کار میروند که هر کدام مزایای متمایزی دارند.
خشک کردن: حذف کامل رطوبت، مواد را برای فرآیندهای ذوب و اکستروژن بعدی آماده میکند.
پلتسازی: پرکهای خشک شده ذوب شده و به گلولههایی تبدیل میشوند که برای تولید محصولات PET جدید مانند الیاف، فیلمها یا بطریهای جدید مناسب هستند.
این روش سادهتر از آب با دمای محیط برای حذف آلایندههای سست از طریق چندین مرحله استفاده میکند:
آبکشی اولیه: پرکها در آب سرد غوطهور میشوند تا گرد و غبار و رسوبات سطحی از بین بروند.
جداسازی شناوری: تفاوتهای چگالی، PET را از آلایندههای سبکتر مانند درپوشها و برچسبها که به سطح میآیند، جدا میکند.
شستشوی اصطکاکی: تجهیزات چرخشی با سرعت بالا از اصطکاک مکانیکی برای جدا کردن لکههای سرسخت استفاده میکنند.
آبکشی نهایی: چندین بار آبکشی با آب سرد، آلایندههای باقیمانده را قبل از آبگیری از بین میبرد.
مزایا: عملکرد کممصرف انرژی با تأثیر کمتر بر محیط زیست؛ نگهداری ساده؛ حداقل خطر تخریب مواد.
محدودیتها: کاهش اثربخشی در برابر آلایندههای سرسخت مانند چربی و چسب؛ احتمال آلودگی باقیمانده.
این فرآیند فشردهتر از آب گرم شده (85-95 درجه سانتیگراد) با مواد شوینده برای نتایج بهتر استفاده میکند:
پیشخیساندن: آب گرم، آلایندههای سطحی را نرم میکند.
هم زدن حرارت داده شده: محلولهای تمیزکننده، حذف آلایندهها را در مخازن گرم شده افزایش میدهند.
شستشوی اصطکاکی با دمای بالا: به طور موثر باقیماندههای سرسخت مانند چسبها و قطعات برچسب را از بین میبرد.
آبکشی با آب گرم: آلایندههای محلول و محلولهای تمیزکننده را از بین میبرد.
مزایا: عملکرد تمیزکننده برتر؛ بهبود کیفیت مواد برای کاربردهای با ارزش بالا.
محدودیتها: مصرف انرژی بالاتر؛ فرآیند پیچیده که نیاز به کنترل دقیق دما و مواد شیمیایی دارد؛ خطرات احتمالی تخریب مواد.
حتی پس از شستشوی گرم، مواد شیمیایی باقیمانده ممکن است باقی بمانند که نیاز به آبکشی سرد اضافی دارد:
آبکشی سرد اولیه: اکثریت مواد شیمیایی باقیمانده را از بین میبرد.
چندین بار آبکشی: معمولاً 2-3 چرخه، حذف کامل آلایندهها را تضمین میکند.
پردازش نهایی: خلوص مواد را تضمین میکند و خواص فیزیکی را برای کاربردهای برتر حفظ میکند.
انتخاب بین شستشوی سرد و گرم شامل بررسی دقیق عوامل متعددی است:
سطح آلودگی: آلودگی سبک ممکن است فقط نیاز به شستشوی سرد داشته باشد، در حالی که مواد به شدت آلوده از شستشوی گرم بهرهمند میشوند.
الزامات کیفیت: کاربردهای درجه مواد غذایی، شستشوی گرم با آبکشی کامل را میطلبد.
عوامل اقتصادی: شستشوی سرد هزینههای عملیاتی کمتری را ارائه میدهد، در حالی که شستشوی گرم نتایج بهتری را با هزینه بالاتر ارائه میدهد.
ظرفیت فنی: شستشوی گرم به تجهیزات تخصصی و تخصص فرآیند نیاز دارد.
از طریق انتخاب استراتژیک روشهای شستشو، صنعت بازیافت میتواند نرخ بازیابی PET را به حداکثر برساند و در عین حال موادی را تولید کند که برای کاربردهای متنوع مناسب هستند و به طور قابل توجهی به تلاشهای پایداری جهانی کمک میکند.